Cây lúa cần được chăm bón như thế nào trước đạo ôn gây hại?

Bệnh đạo ôn là một trong những dịch hại quan trọng trên cây lúa, có thể xuất hiện từ giai đoạn đẻ nhánh, làm đòng đến trổ bông. Trong đó, đạo ôn cổ bông được xem là giai đoạn gây hại nguy hiểm nhất vì bệnh tấn công trực tiếp vào cổ bông, cổ gié - nơi vận chuyển nước và dinh dưỡng để nuôi hạt.

Ở điều kiện thời tiết nắng mưa xen kẽ, sáng sớm có sương, ruộng sạ dày, bón thừa đạm hoặc tán lá quá rậm, nấm đạo ôn có nhiều cơ hội phát sinh và lây lan nhanh. Ban đầu, bệnh có thể chỉ xuất hiện bằng vài vết nhỏ trên lá. Nhưng nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, nguồn nấm có thể tiếp tục phát triển, tấn công lên cổ bông khi lúa bước vào giai đoạn trổ.

Lúa sợ nhất là “sát thủ thầm lặng”

“Tôi là cây lúa. Khi chuẩn bị trổ bông, tôi đang bước vào giai đoạn quan trọng nhất của cả vụ mùa. Mỗi gié lúa, mỗi hạt lúa lúc này đều cần được nuôi dưỡng liên tục. Nếu cổ bông bị bệnh tấn công, công sức bao ngày của tôi và bà con có thể mất đi nhanh chóng.”

Đạo ôn cổ bông nguy hiểm vì bệnh tấn công đúng vào giai đoạn lúa trổ - thời điểm quyết định trực tiếp năng suất cuối vụ. Nấm bệnh có thể gây hại ở cổ bông, cổ gié, làm vị trí này chuyển nâu đen, teo thắt và cản trở quá trình vận chuyển nước, dinh dưỡng lên bông.

Nếu nhiễm sớm, bông lúa có thể bị nghẹn, khô trắng, lép gần như hoàn toàn. Nếu nhiễm muộn, hạt vẫn dễ bị lửng, nhẹ, chất lượng giảm, gié lúa không còn xanh khỏe. Vì vậy, đạo ôn cổ bông thường được bà con gọi là “sát thủ thầm lặng” trên ruộng lúa.

Vết bệnh trên lá là lời cảnh báo đầu tiên

“Tôi đã báo hiệu từ những vết bệnh nhỏ trên lá. Nếu bà con nhìn thấy sớm và xử lý kịp thời, cổ bông của tôi sẽ có thêm cơ hội được bảo vệ.”

Đạo ôn lá và đạo ôn cổ bông có mối liên hệ rất chặt chẽ. Những vết bệnh xuất hiện trên lá ở giai đoạn đẻ nhánh, làm đòng không chỉ làm giảm khả năng quang hợp mà còn là nguồn nấm tồn tại trên ruộng. Khi gặp điều kiện thuận lợi, nguồn bệnh này có thể tiếp tục phát triển lên cổ lá đòng, cổ bông, cổ gié.

Vì vậy, khi ruộng đã có đạo ôn lá, bà con không nên xem nhẹ. Dù bệnh mới xuất hiện rải rác, đó vẫn là tín hiệu cần thăm đồng kỹ hơn, kiểm tra thời tiết, xem lại chế độ phân bón và có biện pháp quản lý bệnh sớm.

Ruộng rợp lá chưa chắc là ruộng khỏe

“Bà con thấy tôi xanh rợp có thể mừng. Nhưng nếu màu xanh đó đến từ dư đạm, thân lá tôi lại mềm hơn, yếu hơn và dễ bệnh hơn.”

Trong vụ Hè Thu, thời tiết thường nắng nóng xen kẽ mưa lớn, sáng sớm có sương, chiều ẩm ướt kéo dài. Đây là điều kiện rất thuận lợi cho nấm đạo ôn phát sinh, nhất là trên những ruộng sạ dày, bón dư đạm, tán lá rậm rạp.

Khi ruộng quá rợp, ánh nắng khó chiếu xuống gốc, lá lâu khô sau mưa, ẩm độ trong tán ruộng luôn cao. Đó chính là môi trường lý tưởng để bào tử nấm nảy mầm và lây lan nhanh. Đặc biệt, dư đạm làm lá lúa to, mềm, dễ rũ, mô cây non yếu hơn nên khả năng chống chịu bệnh cũng giảm.

Vì vậy, lúa xanh chưa hẳn là lúa khỏe. Điều cây cần là sinh trưởng cân đối, thân lá cứng, ruộng thông thoáng và bộ lá đủ khỏe để nuôi đòng, nuôi bông.

Cây lúa cần được bón phân cân đối, chớ không nhất thiết bón nhiều phân

“Khi tôi yếu, điều tôi cần không phải lúc nào cũng là thêm phân. Tôi cần bà con bón đúng lúc, đúng lượng, để cây khỏe bền chứ không xanh vội.”

Bón phân cân đối là một trong những yếu tố quan trọng giúp hạn chế đạo ôn. Bà con cần tránh bón thừa đạm, nhất là bón thúc muộn hoặc phun các loại phân bón lá có hàm lượng đạm cao khi ruộng đã có dấu hiệu đạo ôn.

Ở giai đoạn làm đòng - trước trổ, cây lúa cần được chăm theo hướng cứng cây, khỏe lá, tăng sức chống chịu. Kali giúp hỗ trợ vận chuyển dinh dưỡng về hạt. Silic và canxi giúp thân, bẹ lá, cổ bông cứng cáp hơn. Khi cây khỏe đúng nghĩa, khả năng chống chịu trước nấm bệnh và thời tiết bất lợi cũng tốt hơn.

Đặc biệt, nếu đã phát hiện vết đạo ôn lá, bà con nên hạn chế bón thêm đạm và không nên kích cây ra lá non quá mạnh. Việc cần ưu tiên lúc này là kiểm soát bệnh, giữ bộ lá còn xanh khỏe và bảo vệ ruộng trước khi bước vào trổ.

Thăm đồng sớm để đừng bỏ lỡ thời điểm vàng

“Tôi không thể nói thành lời khi bệnh mới chớm. Nhưng từng vết lá, từng dáng đứng, từng màu gié đều là tín hiệu tôi gửi đến bà con.”

Với bệnh đạo ôn, phát hiện sớm có ý nghĩa rất lớn. Bà con nên thăm đồng thường xuyên từ giai đoạn đẻ nhánh, làm đòng đến trước trổ. Cần chú ý nhiều hơn ở những ruộng sạ dày, vừa bón đạm, ruộng có tiền sử đạo ôn hoặc đang gặp thời tiết mưa ẩm kéo dài.

Thời điểm lúa trổ lẹt xẹt và trổ đều là giai đoạn rất nhạy cảm. Nếu nguồn nấm còn tồn tại trên ruộng, nguy cơ tấn công lên cổ bông, cổ gié sẽ tăng cao. Vì vậy, phòng ngừa đúng thời điểm luôn hiệu quả hơn đợi bệnh xuất hiện rõ rồi mới xử lý.

Chủ động phòng trừ với giải pháp của VFC

“Tôi mong được bảo vệ trước khi cổ bông bị tổn thương. Bởi khi bông đã trắng, hạt đã lép thì cơ hội phục hồi sẽ không còn.”

Với những ruộng có nguy cơ cao hoặc đã xuất hiện vết đạo ôn đầu tiên, bà con có thể sử dụng Blastogan® 75WP - giải pháp của VFC giúp kiểm soát bệnh đạo ôn, làm khô nhanh vết bệnh, hạn chế lây lan và hỗ trợ bảo vệ bộ lá, cổ bông, cổ gié ở giai đoạn nhạy cảm.

Đặc biệt, ở giai đoạn trước trổ, trổ lẹt xẹt và trổ đều, phun phòng đúng thời điểm sẽ giúp giữ gié lúa xanh, hạn chế lép hạt và bảo vệ tiềm năng năng suất cuối vụ. Trong điều kiện mưa ẩm kéo dài, các vết bệnh trên lá cũng có thể trở thành cửa ngõ để vi khuẩn xâm nhập. Bà con có thể kết hợp thêm Xantocin® 40WP theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật VFC để hỗ trợ bảo vệ bộ lá và bông lúa toàn diện hơn.

Điều cây lúa muốn nói

“Tôi chỉ mong bà con luôn luôn chủ động phòng ngừa đạo ôn từ sớm.”

Đạo ôn cổ bông nguy hiểm vì khi triệu chứng đã rõ, thiệt hại là rất lớn. Nhưng bệnh hoàn toàn có thể được quản lý tốt hơn nếu chúng ta chủ động phòng ngừa bệnh ngay từ đầu. Cần lưu ý:

• Gieo sạ hợp lý để ruộng thông thoáng
• Bón phân cân đối để cây khỏe bền
• Thăm đồng thường xuyên để phát hiện bệnh sớm
• Phun phòng đúng thời điểm với giải pháp phù hợp của VFC để bảo vệ bộ lá, cổ bông và gié lúa

Với bệnh đạo ôn, phòng sớm luôn tốt hơn chữa muộn. Chủ động hôm nay chính là cách giữ xanh gié lúa, chắc hạt cuối vụ và bảo vệ trọn vẹn công sức của bà con trên đồng ruộng.

👉 Liên hệ tư vấn kỹ thuật: Công ty CP Khử Trùng Việt Nam (VFC) - www.vfc.com.vn | Tel: (028) 3822 8097 | info@vfc.com.vn